Analitika I-II
Autor: Milena Đorđijević, utorak, 17 mart 2009
Objavljena Aristotelova Analitika I-II
Posle Fizike, Metafizike, Topike, Paideia objavljuje četvrtu knjigu u okviru projekta Aristotel - izabrana dela (koji će brojati osamnaest knjiga), pod nazivom Analitika I-II, kao prvi tom u okviru I kola. Kao i prethodna izdanja, i ovo studijsko izdanje je sa starogrčkog preveo Slobodan Blagojević, te sadrži i svu neophodnu propratnu aparaturu - srpsko-grčki rečnik, tematski sadržaj po poglavljima, napomene, pogovor, koji su proizašli iz pera pomenutog prevodioca. Uslediće peta knjiga, koja će biti objavljena kao četvrti tom I kola, pod nazivom O nastajanju i propadanju I-II.
Analitika I-II je teorija silogizama i teorija dokaza. U pogovoru pod nazivom Imperija silogizama Blagojević se poziva na Aristotelovu tvrdnju da svaki stav može u načelu biti obrazložen, a ako je to tako, tada može i mora biti obrazložen na osnovu teorije silogizama. Do ovog zaključka, odnosno do ovog stava nužnog silogističkog oblika svakog stava, dolazimo tek nakon Aristotelovog pokušaja da svaki zaključak svede na silogističku formu. Silogistika bi ostala to što jeste i bez ovog proširenja na svaki mogući stav, jer prelazak iz zaključka u dokaz nema logičko opravdanje u pojmu zaključka. Za Aristotela silogizam je tek tvar dokaza.
Aristotel zapravo izlazi iz formalne teorije silogizama i pokušava da pokaže silogističku strukturu bilo kog uverenja. Time teorija silogizama postaje univerzalna semantička teorija, i to je i pravi cilj te teorije. Njen cilj nije samo utemeljenje epistemičkog diskursa već svakog diskursa – epistemičkog, retorskog, dijalektičkog, političkog (Aristotel čak i davanje imena svodi na silogističku formu, kao i svaku praktičku delatnost).
Aristotelov projekat imperije silogizma može za uvo nenaviknuto na univerzalne pretenzije filozofije, ili filozofske logike, izgledati skoro kao projekat osuđen na neuspeh, ali Aristotel je uspešno inficirao niz filozofa koji su proširili virus univerzalnog logičkog utemeljenja. Pored Lajbnica i Hegela, tu su i dva najveća aristotelovca s početka dvadesetog veka, G. Frege i Č. S. Pirs.
Poslednji put ažurirano: četvrtak, 09 april 2009
